Dołącz do nas

Przestrzeń Miejska

Autor Bukowska Agnieszka

Ekopark to nowe osiedle mieszkaniowe, galeria handlowa czy centrum biznesowe?

Park to teren rekreacyjny, przeważnie z dużą ilością flory, w tym często zadrzewiony. W miastach ma charakter dużego, swobodnie ukształtowanego ogrodu z alejami spacerowymi. Ekologia zaś to nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, zajmująca się badaniem oddziaływań między organizmami a ich środowiskiem oraz wzajemnie między tymi organizmami.

A może by tak przywrócić parkowi jego znaczenie? Wykorzystać wiedzę w tworzeniu przyjaznej, spójnej z ludźmi i otaczającą naturą przestrzeni?

Teren niezagospodarowany, na którym znajdowały się niegdyś stawy rybne, władze miasta postanowiły przywrócić mieszkańcom, w tym również wędkarzom. Z pomocą przyszła nasza firma – BUK Agnieszka Bukowska, od lat zajmująca się projektowaniem i wdrażaniem ekologicznych rozwiązań w architekturze krajobrazu miast i wsi. Park nie powstałby bez zaangażowania władz miasta i gminy Drobin oraz dofinasowania z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, jednak samo miejsce od razu napisało nam scenariusz na projekt, który zrealizowaliśmy. Spacer boso po kwitnącej łące między aleją z ogłowionej wierzby do cypla, z którego możemy obserwować, jak zaklęci w ciszy wędkarze między trzcinami łowią ryby w stawie.

W listopadzie 2017 r. w Drobinie powstał pierwszy w Polsce Ekologiczny Park Edukacyjno- Rekreacyjny o tematyce związanej z rybami i przyrodą towarzyszącą zbiorowiskom nadwodnym. Ten naturalistyczny pomysł wpisał się w krajobraz terenów otaczających Drobin, podkreślając charakter Mazowsza. Głównym zamysłem projektu było połączenie celów ochrony przyrody z edukacją i zaangażowaniem społecznym.

Dewizy parku to edukacja ekologiczna, współpraca społeczna, podkreślenie polskiego krajobrazu oraz poznanie fauny i flory, w tym ryb w stawie, ale przede wszystkim powierzenie odpowiedzialności za dbanie o przestrzeń każdemu z mieszkańców. W tym celu przed wykonaniem koncepcji odbyły się konsultacje społeczne. Uczestnicy, wśród których byli wędkarze, przedstawili swoje oczekiwania, które zestawiliśmy z potrzebami rodzin z dziećmi oraz otaczającą, goszczącą nas na tych terenach przyrodą. W taki właśnie sposób, „czytając” przestrzeń i jej domowników, ze zrozumieniem, w sposób nieinwazyjny, we współpracy z mieszkańcami stworzyliśmy ekopark – Ekologiczny Park Edukacyjno- -Rekreacyjny w Drobinie.

Rodzime gatunki roślin stały się podstawowym tworzywem dla ukształtowania przestrzeni. Najważniejsza oś widokowa prowadząca do stawu została zaakcentowana aleją ogłowionych wierzb, a posiana łąka kwietna zbudowała naturalną nawierzchnię. Chcieliśmy również, aby społeczne aspekty naturalnie przenikały się i wpływały na funkcjonowanie i rozwój ekologiczny parku. Wędkarze, którzy świetnie znają ryby w swoim stawie, stali się swoistymi edukatorami, opiekunami przestrzeni, otwierając ją na nowe, młodsze pokolenie dzięki zastosowanym przez nas rozwiązaniom małej architektury, w tym produktów interaktywnej edukacji ekologicznej. 

Na terenie parku, pośród łąk kwietnych, zlokalizowane zostały: sensoryczne tablice edukacyjne, eko-KUBIK-i oraz galeria edukacyjna, dzięki którym można nauczyć się odróżniania poszczególnych gatunków ryb lub dowiedzieć się ciekawostek o ich życiu, odpowiadając na pytania testowe i odwracając tablice z odpowiedziami. Materiały, z których wykonane są obiekty, są w 100% naturalne z drewna, impregnowane naturalnymi ekologicznymi środkami.

Tablice sensoryczne zachęcają do zabawy, pobudzając zmysły, proces przetwarzania informacji z otoczenia (wzrokowych, dotykowych) i integrując procesy integracji sensorycznej. Dzięki kafelkowemu układowi elementów umożliwiającemu kręcenie oraz ich różnorodnej fakturze mózg zmuszony jest radzić sobie z napływem bodźców, integrować je, przetwarzać, tym samym dostarczając biorącym udział w edukacyjnej zabawie informacji. Poprzez zagadki na obracanych drewnianych kaflach dzieci mogą stać się ekologicznym detektywem i sprawdzić, który trop należy do którego zwierzęcia, układając odpowiednio elementy. Drewniane KUBIK-owe obiekty edukacyjne zachęcają do zabawy z naturą, pomagają empirycznie poznać przyrodę oraz uczą bacznego obserwowania zjawisk, roślin, zwierząt, które są tu w zasięgu ręki. Zapraszają do poznania w tym parku rodzimych gatunków roślin oraz zwierząt.

Pamiętaj, że o swój park trzeba dbać.

Mamy kilka podpowiedzi, aby – jak dorośniesz – służył również Twoim dzieciom.

  • Rośliny należy podlewać podczas okresów suchych.
  • Łąkę należy kosić dwa razy w roku.
  • Żywopłoty dobrze jest przyciąć raz, dwa razy w roku.
  • Wierzbę ogławia się pierwszy raz za młodu, następnie regularnie co ok. 4 la- ta, przez następne 150 lat.
  • Elementy małej architektury (konstrukcje, ławki i kosze), aby nie starzały się zbyt szybko, należy olejować kilka razy w roku (wszystkie elementy specjalnie dla Ciebie zostały wykonane z wysokiej jakości naturalnych materiałów – drewna, impregnowanego naturalnymi środkami.
  • Nawierzchnia pod obiektami wyłożona została z otoczaków zebranych w okolicy. Jeśli chcesz, możesz dołożyć kilka swoich kamieni do budowy kolejnego etapu parku.

Zależało nam, aby park ten skłaniał też do aktywności i kreatywności. Dzięki zlokalizowanym w galerii edukacyjnej tablicom, na których można podzielić się z innymi zdjęciem złowionej ryby, fotografią zaobserwowanej tu roślinności, mieszkańcy mogą włączyć się do współtworzenia przestrzeni i jej historii. Z zamontowanych w galerii tablic można, bawiąc się, dowiedzieć się wiele ciekawych informacji o rybach, ich budowie, funkcji poszczególnych części ciała, strefach wód, roślinności nadwodnej i łące, czyli elementach, które ten park tworzą. Oprócz zlokalizowanych na łące ław, obiekty edukacyjne wyposażone w stoliki i siedziska pozwalają na rekreacyjne spędzanie czasu. Projekt w swoim założeniu nie zaburzył potrzeb korzystających z terenu wędkarzy, którzy w spokoju mogą zaszyć się między pałkami wodnymi i oddawać się swojemu hobby.

Ekologii mieszkańcy uczą się też przez obserwacje dobrych nawyków, tj. wykorzystywanie skoszonej łąki jako kompostu czy paszy dla zwierząt. Przycinane pędy wierzby posłużą do tworzenia przestrzeni parku, tj. labiryntów dla dzieci. Park nie generuje odpadów, jest zgodny ze strategią „0 waste”. Wszystkie materiały, z których zrealizowany jest park, są naturalne (drewno czy otoczaki zebrane przez mieszkańców z okolicznych pól). Na terenie parku nie została zmniejszona powierzchnia biologicznie czynna dzięki zastosowaniu łąki jako nawierzchni.

Ważnym założeniem projektowym był sposób komunikacji z użytkownikiem, dlatego też na tablicach treść komunikowana została bezpośrednio do niego: „Witaj :) Ten Park jest Twój”. Użytkownicy łatwiej utożsamiają się z miejscem i tym samym biorą odpowiedzialność za nie dzięki informacji zwiększającej świadomość o nakładach pracy, jakie są potrzebne do utrzymania parku.

Podsumowując, przedstawiamy kilka dewiz naszego ekoparku:

1. Edukacja ekologiczna – dzięki galerii ekologicznej, eko-KUBIK-om oraz tablicom edukacyjnym, których treści korespondują z otaczającą przyrodą, odwiedzający mogą poprzez zagadki czy gry poznawać przyrodę, która jest w zasięgu ręki. Park ten edukuje też przez dobre praktyki, tj. wykorzystywanie skoszonej łąki czy przycinanych pędów wierzby zgodnie ze strategią „0 waste”. Budowanie z materiałów naturalnych, tj. drewno, otoczaki zebrane przez mieszkańców z okolicznych pól.

2. Współpraca społeczna – to park, który powstał dla mieszkańców Drobina, ale i dzięki nim. Władze miasta Drobin zaangażowały do współtworzenia obiektu społeczność lokalną. W wyniku konsultacji społecznych powstały wytyczne i koncepcja, która integrowała potrzeby edukacyjne dzieci, wędkarzy oraz osób oczekujących relaksu na łonie natury.

3. Polski krajobraz – projekt parku zakładał wykorzystanie i podkreślenie walorów polskiej fauny i flory towarzyszącej zbiorowiskom nadwodnym.

Roślinność przy stawie, tj. gatunki rodzime pałki wodnej: pałka wąskolistna (Typha angustifolia), pałka szerokolistna (T. latifolia).

Łąki kwietne – kolorowe połacie traw wraz z roślinami jednorocznymi i wieloletnimi stanowią miejsce dla rozwoju bioróżnorodności, swoimi zapachami i kolorami wabią mieszkańców Drobina, ale i zapylacze. A skoszona trawa układana w stogi może stanowić bo- gate źródło pożywienia dla zwierząt hodowlanych.

Wierzby – projekt uwzględnił również aspekty kulturowe i historyczne, zakładając wzdłuż głównego wejścia do parku wierzbę białą – ogłowioną (Salix alba), charakterystyczną dla polskiego krajobrazu mazowieckiego. Na terenach podmokłych, miedzach, przy drogach sadzili ją na ziemiach polskich osadnicy z Holandii i Niemiec. Ogłowiona wierzba jest siedliskiem dla wielu ptaków, np. dudków czy sów, a z przyciętych zimą pędów na wiosnę można posadzić kolejne wierzby lub zbudować płot, labirynt do zabaw czy zabezpieczyć skarpę zbiorników wodnych przed wymywaniem.

4. Ryby w Twoim stawie – tablice edukacyjne zarówno w galerii edukacyjnej, jak i na eko-KUBIK-ach zawierają informacje o rybach, ich budowie oraz przystosowaniu do środowiska, w którym żyją. Informacje kierowane bezpośrednio umożliwiają większą identyfikację z miejscem i odpowiedzialność za „swoje”.

Staraliśmy się, aby tworzony przez nas park uwzględniał wiele aspektów zarówno przyrodniczych, jak i społecznych, które dzięki wzajemnej synergii stworzą prawdziwy ekopark.

Mamy nadzieję, że kolejne powstające w dużych aglomeracjach galerie, apartamentowce, biurowce aspirujące do rangi ekoparku wezmą pod uwagę więcej aspektów ekologii i z większą rozwagą podejdą do nazewnictwa, pozostawiając miejsce nowym prawdziwym „ekologicznym parkom”, przyjaznym ludziom, spójnym z otaczającą naturą.