Dołącz do nas

Przestrzeń Miejska

Autor Kamont Piotr

Budki lęgowe – doskonała alternatywa dla dziupli

Budka lęgowa to genialny wynalazek. Prosta, zwykle drewniana skrzynka z odpowiedniej wielkości otworem doskonale zastępuje prawdziwą dziuplę. Przy zachowaniu kilku prostych zasad staje się w pełni bezpiecznym domem dla ptaków. Jakie to zasady?

Ważne są zarówno wielkość i głębokość budki, jak i średnica otworu wlotowego. Dlaczego? Im większa budka (i otwór wlotowy), tym większy ptak ją zajmie. W przyrodzie gatunki mniejsze, takie jak modraszka, konkurują z większymi, takimi jak szpaki, o miejsca lęgowe. Tę nierówną walkę zwykle wygrywa silniejszy. Nierzadkie są przypadki, w których większa bogatka brutalnie „eksmituje” z budki modraszkę. Z tej przyczyny specjalnie dla najmniejszych sikor stworzono budkę typu A1. Jest ona identyczna pod względem wielkości, co najpopularniejsza budka typu A, ale ma nieco mniejszy otwór wlotowy. Różnica, choć niewielka, jest na tyle istotna, że budki A1 rzadko zajmują bogatki i inne większe gatunki. Głębokość budki to przede wszystkim ochrona przed drapieżnikami. Chodzi o to, by kot, kuna lub inny drapieżnik nie były w stanie dosięgnąć jaj i piskląt.

Miejsce montażu

Budki należy wieszać na wysokości 3–5 m, otworem wlotowym skierowanym ku północy, z dala od gałęzi. Dlaczego? Powieszenie budki zbyt nisko lub wśród gałęzi to jak zaproszenie do niej drapieżników. Kot, kuna czy sroka chętnie zaczają się na gałęzi i zapolują na nieporadne młode, które właśnie opuściły budkę. Otwór skierowany ku północy oznacza, że budka została powieszona w najbardziej zacienionej części pnia. A to z kolei gwarantuje, że pisklęta w budce nie ulegną przegrzaniu w upalne lipcowe dni. Pamiętajmy też, że budki można wieszać nie tylko na drzewach. Doskonałym miejscem będzie północna ściana budynku, komin, okap dachu.

Sposób montażu

Budki należy wieszać w taki sposób, aby otwór wlotowy znajdował się prostopadle do ziemi, ewentualnie był lekko nachylony ku niej. Nigdy nie powinien być zwrócony do góry. Dlaczego? Skierowanie otworu wlotowego w górę może skutkować tym, że w czasie deszczu woda dostanie się do wnętrza budki. W skrajnych przypadkach może to oznaczać śmierć młodych w wyniku utonięcia lub wyziębienia.

Typ budki

Na rynku można obecnie spotkać kilkanaście rodzajów budek. Najpopularniejsze są klasyczne prostokątne budki zamknięte, to znaczy z otworem wlotowym. Najczęściej wybieraną jest budka typu A. Jej rozmiar dostosowany jest do potrzeb najpospolitszych ptaków wróblowatych: bogatki, modraszki i innych gatunków sikor, wróbla, mazurka, pleszki, muchołówek białoszyjej i żałobnej. Jej wariacją jest budka typu A1 z mniejszym otworem, która dostępna jest dla modraszek, mazurków i muchołówki żałobnej. Z nieco większej budki typu B skorzystają szpaki i kowaliki. Większe ptaki, takie jak kawki, kraski i dudki, wymagają budki typu D. Największe budki typu E zajmują puszczyki, gągoły i nurogęsi. Nieco inny kształt mają budki przeznaczone dla konkretnych gatunków: jerzyków – o układzie poziomym i pełzaczy – o kształcie zwężającego się ku dołowi graniastosłupa trójkątnego. ku niej. Nigdy nie powinien być zwrócony do góry. Dlaczego? Skierowanie otworu wlotowego w górę może skutkować tym, że w czasie deszczu woda dostanie się do wnętrza budki. W skrajnych przypadkach może to oznaczać śmierć młodych w wyniku utonięcia lub wyziębienia. Typ budki Na rynku można obecnie spotkać kilkanaście rodzajów budek. Najpopularniejsze są klasyczne prostokątne budki zamknięte, to znaczy z otworem wlotowym. Najczęściej wybieraną jest budka typu A. Jej rozmiar dostosowany jest do potrzeb najpospolitszych ptaków wróblowatych: bogatki, modraszki i innych gatunków sikor, wróbla, mazurka, pleszki, muchołówek białoszyjej i żałobnej. Jej wariacją jest budka typu A1 z mniejszym otworem, która dostępna jest dla modraszek, mazurków i muchołówki żałobnej. Z nieco większej budki typu B skorzystają szpaki i kowaliki. Większe ptaki, takie jak kawki, kraski i dudki, wymagają budki typu D. Największe budki typu E zajmują puszczyki, gągoły i nurogęsi. Nieco inny kształt mają budki przeznaczone dla konkretnych gatunków: jerzyków – o układzie poziomym i pełzaczy – o kształcie zwężającego się ku dołowi graniastosłupa trójkątnego. Żadnych wystających elementów. W bajkach nieodłącznym elementem budki dla ptaków jest wystający „patyczek”, na którym lądują ptaki przed wejściem do budki. Żaden ptak nie potrzebuje jednak takiego lądowiska. Za to chętnie skorzysta z niego kuna, kot lub inny drapieżnik, żeby dobrać się do jaj i piskląt.

Budki półotwarte

Mniej popularne są tzw. budki półotwarte, chętnie zajmowane przez kopciuszki, pleszki i mazurki. Większe budki tego typu przeznaczone są dla pustułek. Podstawową różnicą między budką półotwartą a zamkniętą jest brak okrągłego otworu wlotowego. Zamiast niego budki półotwarte mają szczelinę sięgającą w niektórych wariantach połowy ich wysokości. Budki takie muszą być montowane w miejscach bezpiecznych, ponieważ są one bardziej dostępne dla drapieżników.

Gdzie instalować?

Wyposażeni w wiedzę możemy instalować budki lęgowe dla ptaków. Pamiętajmy, że nie każda budka zostanie zajęta tylko dlatego, że została powieszona. Wybierajmy zatem z głową. Przydomowy ogród to idealne miejsce dla budek typu A, A1, B. Budki D i E lepiej sprawdzą się w dużych parkach i lasach. Idealnym miejscem montażu budek dla jerzyków są wysokie budynki. Jerzyki nie wprowadzą się raczej do budki zawieszonej nisko na drzewie. Na koniec trzeba zadać sobie pytanie: po co? Po co nam ptaki w mieście? Po co wieszać dla nich budki, pomagać im zimą? Jedni odpowiedzą: bo kochamy ptaki, ich kolory, ruchliwość i śpiew. Wprowadzają do naszego życia radość i śmiech. Inni odpowiedzą, że to żywe stworzenia, a pomoc im jest naszym obowiązkiem. Jeszcze inni odpowiedzą: bo to się nam opłaca.